10/07/2026
Cưỡng chế hóa đơn là một trong những biện pháp do cơ quan thuế áp dụng đối với tổ chức, doanh nghiệp nhằm xử lý các trường hợp nợ thuế có khả năng thu hồi theo quy định của Luật Quản lý thuế.
Theo Thông tư số 215/2013/TT-BTC hướng dẫn về cưỡng chế thi hành quyết định hành chính thuế, Bộ Tài chính đã quy định các biện pháp cưỡng chế đối với trường hợp nợ thuế, trong đó có biện pháp cưỡng chế bằng hóa đơn.
Cụ thể, tại Điều 3 Thông tư 215/2013/TT-BTC quy định: “Thông báo hóa đơn không còn giá trị sử dụng, tức là sẽ tiến hành cưỡng chế hóa đơn”.
Doanh nghiệp có thể bị đóng mã số thuế hoặc bị áp dụng biện pháp cưỡng chế hóa đơn do nhiều nguyên nhân, như: chuyển địa điểm kinh doanh nhưng không thông báo với cơ quan thuế, không hoạt động tại địa chỉ đăng ký, chậm nộp hồ sơ khai thuế hoặc tiền thuế và không phản hồi sau nhiều lần cơ quan thuế gửi thông báo.
Doanh nghiệp có thể bị áp dụng biện pháp cưỡng chế trong các trường hợp sau:
Nợ tiền thuế hoặc tiền chậm nộp quá 90 ngày kể từ ngày hết thời hạn nộp thuế hoặc hết thời hạn được gia hạn nộp thuế.
Còn nợ tiền thuế, tiền phạt hoặc tiền chậm nộp và có hành vi bỏ trốn, tẩu tán tài sản.
Không chấp hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính về thuế trong thời hạn 10 ngày kể từ ngày nhận quyết định, hoặc quá thời hạn thi hành được ghi trong quyết định xử phạt (nếu thời hạn trên 10 ngày), trừ trường hợp được hoãn hoặc tạm đình chỉ thi hành theo quy định.
Biện pháp thông báo hóa đơn không còn giá trị sử dụng được áp dụng khi cơ quan thuế không thể thực hiện hoặc đã thực hiện nhưng không thu hồi đủ tiền thuế thông qua các biện pháp cưỡng chế khác, như:
Trích tiền từ tài khoản của người nộp thuế tại Kho bạc Nhà nước hoặc tổ chức tín dụng.
Phong tỏa tài khoản.
Khấu trừ một phần tiền lương hoặc thu nhập đối với cá nhân.
Trong trường hợp các biện pháp trên không áp dụng được hoặc không thu đủ số tiền thuế, tiền phạt và tiền chậm nộp vào ngân sách nhà nước, cơ quan thuế sẽ áp dụng biện pháp thông báo hóa đơn không còn giá trị sử dụng.
Sử dụng hóa đơn bất hợp pháp là việc sử dụng hóa đơn giả, hóa đơn chưa có giá trị sử dụng hoặc hóa đơn đã hết giá trị sử dụng. Cụ thể:
Hóa đơn giả là hóa đơn được tạo theo mẫu hóa đơn đã phát hành của tổ chức, cá nhân khác hoặc được khởi tạo trùng số với hóa đơn cùng ký hiệu.
Hóa đơn chưa có giá trị sử dụng là hóa đơn đã được tạo nhưng chưa hoàn tất thủ tục thông báo phát hành với cơ quan thuế.
Hóa đơn hết giá trị sử dụng là hóa đơn đã phát hành nhưng tổ chức, cá nhân phát hành đã thông báo ngừng sử dụng hoặc hóa đơn của doanh nghiệp đã bị chấm dứt hiệu lực mã số thuế.
Tổ chức, doanh nghiệp, hộ và cá nhân kinh doanh phải ngừng sử dụng hóa đơn điện tử có mã hoặc không có mã của cơ quan thuế trong các trường hợp sau:
Mã số thuế hết hiệu lực.
Cơ quan thuế xác minh và thông báo người nộp thuế không còn hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký.
Có thông báo của cơ quan thuế về việc ngừng sử dụng hóa đơn điện tử để thực hiện biện pháp cưỡng chế thu hồi tiền nợ thuế.
Theo Điều 28 Nghị định 125/2020/NĐ-CP, hành vi sử dụng hóa đơn không hợp pháp hoặc sử dụng hóa đơn không đúng quy định sẽ bị xử phạt từ 20.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng, trừ các trường hợp sau:
Người mua sử dụng hóa đơn, chứng từ không hợp pháp để hạch toán giá trị hàng hóa, dịch vụ mua vào làm giảm số thuế phải nộp hoặc làm tăng số thuế được hoàn, miễn, giảm. Tuy nhiên, khi cơ quan thuế thanh tra, kiểm tra, người mua chứng minh được lỗi vi phạm thuộc về bên bán và đã thực hiện hạch toán kế toán đầy đủ theo quy định.
Hành vi sử dụng hóa đơn không hợp pháp hoặc sử dụng hóa đơn không đúng quy định để kê khai thuế làm giảm số thuế phải nộp hoặc làm tăng số thuế được hoàn, miễn, giảm sẽ bị xử lý theo quy định đối với hành vi vi phạm về thuế.
Biện pháp khắc phục hậu quả: Buộc hủy các hóa đơn đã sử dụng không đúng quy định.
Trường hợp người nộp thuế sử dụng hóa đơn trong thời gian cơ quan thuế ban hành quyết định cưỡng chế nợ thuế bằng biện pháp thông báo hóa đơn không còn giá trị sử dụng thì được xác định là hành vi sử dụng hóa đơn bất hợp pháp. Khi đó:
Cơ quan thuế sẽ truy thu số thuế phát sinh (nếu có) từ việc sử dụng hóa đơn bất hợp pháp.
Các hóa đơn đã lập trong thời gian bị cưỡng chế không có giá trị sử dụng. Bên bán và bên mua đều có thể bị xử phạt vi phạm hành chính do sử dụng hóa đơn bất hợp pháp.
Bên mua không được kê khai khấu trừ thuế GTGT và khoản chi tương ứng không được tính vào chi phí được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế TNDN.
Bên bán và bên mua phải hủy các hóa đơn đã lập không đúng quy định.
Sau khi quyết định cưỡng chế hết hiệu lực hoặc bị bãi bỏ, nếu cơ quan thuế xác minh có phát sinh hoạt động mua bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ trên thực tế thì sẽ hướng dẫn bên bán xuất hóa đơn theo quy định. Căn cứ vào hóa đơn được lập, các bên sẽ thực hiện kê khai và nộp thuế theo quy định của pháp luật.
Trong thời gian cơ quan thuế áp dụng biện pháp cưỡng chế bằng hình thức thông báo hóa đơn không còn giá trị sử dụng, doanh nghiệp vẫn phải thực hiện kê khai và tính thuế theo quy định. Trường hợp này không thuộc diện được miễn kê khai, tính thuế theo điểm c khoản 1 Điều 10 Thông tư 156/2013/TT-BTC.
Đối với người nộp thuế đang bị cưỡng chế hóa đơn nhưng thuộc trường hợp được cấp hóa đơn điện tử có mã của cơ quan thuế theo từng lần phát sinh, doanh nghiệp có thể gửi văn bản đề nghị cấp hóa đơn điện tử theo Mẫu số 06/NĐ-PSĐT (Phụ lục IA) cho từng lần phát sinh, từng lô hàng hoặc từng hạng mục công trình hoàn thành.
Việc cấp hóa đơn nhằm tạo điều kiện để doanh nghiệp có nguồn thanh toán tiền lương cho người lao động, chi trả các khoản chi phí cần thiết và duy trì hoạt động sản xuất, kinh doanh liên tục.
Cơ quan thuế sẽ xem xét cấp hóa đơn theo từng lần phát sinh nếu người nộp thuế cam kết nộp ngay 18% doanh thu trên hóa đơn được cấp vào ngân sách nhà nước theo quy định.
Các văn bản hướng dẫn không phân biệt loại hàng hóa, tài sản hay dịch vụ được phép sử dụng hóa đơn theo từng lần phát sinh. Tuy nhiên, việc áp dụng chỉ dành cho các doanh nghiệp đang duy trì hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Đối với doanh nghiệp đã ngừng hoạt động nhưng có nhu cầu bán tài sản, cơ quan thuế sẽ căn cứ vào từng trường hợp cụ thể để xem xét và áp dụng biện pháp xử lý phù hợp, nhằm tránh tình trạng tẩu tán tài sản.
Không. Trong thời gian doanh nghiệp bị đóng mã số thuế hoặc đang bị áp dụng biện pháp cưỡng chế hóa đơn, việc xuất hóa đơn được xem là hành vi sử dụng hóa đơn bất hợp pháp. Do đó, doanh nghiệp không được phép xuất hóa đơn trong thời gian này.
Theo quy định hiện hành, hành vi sử dụng hóa đơn bất hợp pháp có thể bị xử phạt vi phạm hành chính từ 20.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng. Ngoài ra, các hóa đơn sử dụng không đúng quy định sẽ bị buộc hủy theo quy định của pháp luật.
Cưỡng chế hóa đơn là biện pháp quản lý thuế có thể ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động kinh doanh, giao dịch và nghĩa vụ kê khai thuế của doanh nghiệp. Vì vậy, doanh nghiệp cần theo dõi tình trạng thuế, thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ tài chính và kịp thời xử lý các vướng mắc để tránh bị áp dụng biện pháp cưỡng chế cũng như các chế tài xử phạt liên quan.
Với nhiều năm kinh nghiệm trong lĩnh vực kế toán và tư vấn thuế, Khôi Nguyên luôn đồng hành cùng doanh nghiệp trong việc kê khai thuế, xử lý các vấn đề về hóa đơn, nợ thuế và các thủ tục làm việc với cơ quan thuế.
Liên hệ với Khôi Nguyên để được tư vấn giải pháp phù hợp, giúp doanh nghiệp tuân thủ đúng quy định và yên tâm phát triển hoạt động kinh doanh.
