11/07/2026
Thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) là khoản thuế đánh trên phần thu nhập chịu thuế phát sinh từ hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp. Khi doanh nghiệp kê khai thiếu số thuế phải nộp, dù do vô ý hay cố ý, cơ quan thuế đều có thể thực hiện truy thu thuế TNDN và áp dụng các mức xử phạt theo quy định.
Dưới đây là những nguyên nhân phổ biến dẫn đến việc bị truy thu thuế TNDN.
Doanh thu là căn cứ quan trọng để tính thuế TNDN. Nếu doanh thu được xác định không chính xác, doanh nghiệp có thể kê khai thiếu số thuế phải nộp. Một số sai sót thường gặp gồm:
Một trong những nguyên nhân phổ biến khiến doanh nghiệp bị truy thu thuế là đưa các khoản chi phí không đủ điều kiện vào chi phí được trừ khi tính thuế TNDN. Chẳng hạn:
Chi phí không phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh hoặc các khoản chi mang tính cá nhân.
Chi phí không có hóa đơn, chứng từ hợp lệ theo quy định.
Các khoản chi vượt mức khống chế như chi phí lãi vay hoặc các khoản chi bị giới hạn theo quy định của pháp luật.
Việc ghi nhận các khoản chi phí không được trừ sẽ làm giảm thu nhập chịu thuế và dẫn đến số thuế TNDN phải nộp thấp hơn thực tế.
Doanh nghiệp có thể bị truy thu thuế khi kế toán hạch toán sai các khoản điều chỉnh tăng hoặc giảm thu nhập chịu thuế, dẫn đến xác định không đúng số thuế TNDN phải nộp.
Nhiều doanh nghiệp chưa nắm rõ quy định về ưu đãi thuế nên áp dụng không đúng, làm giảm số thuế phải nộp. Một số trường hợp thường gặp gồm:
Chính sách thuế thường xuyên được sửa đổi, bổ sung theo từng thời kỳ. Nếu doanh nghiệp không cập nhật kịp thời các quy định mới hoặc tiếp tục áp dụng các quy định đã hết hiệu lực, việc kê khai thuế có thể không chính xác và dẫn đến bị truy thu thuế TNDN.
Theo điểm k khoản 3 Điều 3 Nghị định 320/2025/NĐ-CP, khoản thu nhập từ hoạt động kinh doanh của những năm trước bị bỏ sót và được phát hiện sau đó được xác định là thu nhập khác khi tính thu nhập chịu thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN).
Điều này có nghĩa là, dù khoản thu nhập phát sinh từ các năm trước nhưng chưa được kê khai, khi được phát hiện vẫn phải hạch toán vào thu nhập khác và kê khai để xác định nghĩa vụ thuế TNDN theo quy định.
Như vậy, khoản thu nhập từ kinh doanh của những năm trước bị bỏ sót vẫn thuộc diện chịu thuế TNDN theo quy định hiện hành.
Khi bị truy thu thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN), doanh nghiệp không chỉ phải nộp bổ sung số thuế còn thiếu mà còn có thể phát sinh nhiều khoản xử phạt khác theo quy định của pháp luật. Những khoản tiền này có thể làm gia tăng đáng kể chi phí, ảnh hưởng đến tình hình tài chính cũng như uy tín của doanh nghiệp.
Ngoài số thuế bị truy thu, doanh nghiệp còn phải nộp tiền chậm nộp được tính trên số tiền thuế còn thiếu và số ngày chậm nộp. Theo khoản 2 Điều 59 Luật Quản lý thuế 2019, tiền chậm nộp được xác định theo công thức:
Tiền chậm nộp = 0,03% × Số tiền thuế chậm nộp × Số ngày chậm nộp
Bên cạnh đó, tùy theo tính chất và mức độ vi phạm, doanh nghiệp còn có thể bị xử phạt vi phạm hành chính về thuế. Mức phạt thông thường có thể lên đến 20% số thuế khai thiếu; trường hợp có tình tiết tăng nặng thì mức xử phạt có thể cao hơn theo quy định.
Theo quy định hiện hành, người nộp thuế có trách nhiệm tự xác định và nộp tiền chậm nộp vào ngân sách nhà nước. Nếu sau 30 ngày kể từ ngày hết thời hạn nộp thuế mà doanh nghiệp vẫn chưa hoàn thành nghĩa vụ nộp thuế truy thu, tiền chậm nộp hoặc tiền phạt, cơ quan thuế sẽ thông báo số tiền còn nợ và số ngày chậm nộp để doanh nghiệp thực hiện.
Khoản 1 Điều 42 Nghị định 125/2020/NĐ-CP quy định, trường hợp tổ chức hoặc cá nhân chậm nộp tiền phạt vi phạm hành chính về thuế, hóa đơn thì phải nộp thêm tiền chậm nộp với mức:
0,05%/ngày × Số tiền phạt chậm nộp
Số ngày chậm nộp được tính liên tục, bao gồm cả ngày nghỉ và ngày lễ, kể từ ngày tiếp theo sau khi hết thời hạn nộp tiền phạt đến ngày liền kề trước ngày người nộp thuế thực hiện nghĩa vụ với ngân sách nhà nước.
Như vậy, khi bị truy thu thuế TNDN, doanh nghiệp có thể phát sinh đồng thời các khoản nghĩa vụ tài chính sau:
Tiền thuế TNDN bị truy thu theo kết luận của cơ quan thuế.
Tiền phạt vi phạm hành chính về thuế, được xác định căn cứ vào tính chất, mức độ vi phạm và các tình tiết tăng nặng hoặc giảm nhẹ.
Tiền chậm nộp thuế, tính theo mức 0,03%/ngày trên số tiền thuế chậm nộp.
Tiền chậm nộp tiền phạt vi phạm hành chính, tính theo mức 0,05%/ngày trên số tiền phạt chưa nộp.
Khi doanh nghiệp bị truy thu thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN), điều quan trọng là nhanh chóng xác định nguyên nhân và có phương án xử lý phù hợp để hạn chế các khoản phạt cũng như những rủi ro phát sinh. Dưới đây là một số giải pháp doanh nghiệp nên thực hiện:
Doanh nghiệp cần kiểm tra lại sổ sách kế toán, đối chiếu với hóa đơn, chứng từ gốc và các tờ khai thuế đã nộp để phát hiện những sai sót hoặc chênh lệch. Việc rà soát kỹ lưỡng sẽ giúp xác định chính xác nguyên nhân dẫn đến truy thu và có cơ sở điều chỉnh phù hợp.
Nếu phát hiện kê khai thiếu số thuế phải nộp, doanh nghiệp cần chủ động lập hồ sơ khai bổ sung và điều chỉnh theo quy định. Đồng thời, cần nộp đầy đủ số thuế còn thiếu và tiền chậm nộp (nếu có) để hạn chế phát sinh thêm các khoản xử phạt.
Trong quá trình làm việc với cơ quan thuế, doanh nghiệp nên cung cấp đầy đủ hồ sơ, chứng từ và giải trình rõ ràng các nội dung liên quan. Việc hợp tác, thiện chí và có căn cứ chứng minh hợp lý có thể giúp doanh nghiệp được xem xét các tình tiết giảm nhẹ theo quy định.
Đối với những trường hợp có hồ sơ phức tạp hoặc phát sinh nhiều vướng mắc, doanh nghiệp nên tham khảo ý kiến của các chuyên gia thuế hoặc sử dụng dịch vụ kế toán chuyên nghiệp để được tư vấn phương án xử lý phù hợp, đảm bảo tuân thủ đúng quy định của pháp luật.
Nếu nhận thấy quyết định truy thu thuế chưa phù hợp hoặc chưa đúng quy định pháp luật, doanh nghiệp có quyền khiếu nại theo trình tự, thủ tục do pháp luật quy định để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình.
Việc hiểu rõ các quy định về truy thu thuế TNDN sẽ giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong công tác quản lý thuế và hạn chế các rủi ro pháp lý. Tuy nhiên, giải pháp hiệu quả nhất vẫn là xây dựng hệ thống kế toán chặt chẽ, kê khai trung thực, đầy đủ và tuân thủ đúng quy định ngay từ đầu để tránh phát sinh các khoản truy thu và xử phạt.
Việc xử lý các khoản truy thu thuế TNDN không chỉ đòi hỏi doanh nghiệp hiểu đúng quy định pháp luật mà còn cần có phương án giải trình, bổ sung hồ sơ và làm việc với cơ quan thuế một cách hiệu quả. Với nhiều năm kinh nghiệm trong lĩnh vực kế toán và tư vấn thuế, Khôi Nguyên hỗ trợ doanh nghiệp rà soát hồ sơ, kê khai bổ sung, xử lý các vướng mắc về thuế và tư vấn giải pháp phòng ngừa rủi ro trong tương lai.
Liên hệ với Khôi Nguyên để được đội ngũ chuyên gia đồng hành, giúp doanh nghiệp tuân thủ đúng quy định và yên tâm phát triển hoạt động kinh doanh.
